Verslag Symposium Meer tijd voor deeltijders

• 23.11.2009

Symposium Meer tijd voor deeltijders
Hoe deeltijders meer uren kunnen werken
Dinsdag 12 januari, SER, Den Haag

Dinsdag 12 januari kwamen werknemers, werkgevers, cao-onderhandelaars, HR-managers en leden van ondernemingsraden uit alle sectoren van de arbeidsmarkt bijeen in het SER-gebouw in Den Haag om te discussiëren over de mogelijkheden tot het vergroten van deeltijdbanen en om lering te trekken uit de pilots die de Taskforce DeeltijdPlus in diverse sectoren gestart is.

Economisch zelfstandig zijn
"Werkgevers en werknemers moeten zo snel mogelijk met concrete plannen komen om ervoor te zorgen dat vrouwen meer uren gaan werken." Dit zei staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken op het symposium Meer tijd voor deeltijders, een initiatief van de Stichting van de Arbeid en de Taskforce DeeltijdPlus. Een groot deel van de Nederlandse vrouwen werkt in deeltijd. In de schoonmaak werkt driekwart van de vrouwen 24 uur of minder, in de detailhandel is dit 64 procent en in de zorg 56 procent. Dit betekent dat slechts 45 procent van de vrouwen economisch zelfstandig is, waarschuwt Pia Dijkstra, voorzitter van de Taskforce DeeltijdPlus. Bovendien zal de vergrijzing in Nederland de komende vijftien jaar aanzienlijk toenemen. In meerdere sectoren, zoals zorg en onderwijs, dreigen personeelstekorten. Dit terwijl vrouwen aangeven meer uren te willen werken als hun werkgever hen dat zou vragen. Voorwaarde is wel dat ze het werk met hun privéleven kunnen combineren en indien nodig thuis morgen werken.

Praktische oplossingen en instrumenten
Sinds de oprichting door kabinet en sociale partners heeft de Taskforce Deeltijdplus het debat over meer uren werken gevoerd, onderzoek gedaan en 28 pilots in diverse sectoren gestart: zorg, onderwijs, overheid, detailhandel en zakelijke dienstverlening. In deze pilots ontwikkelen werkgevers samen met hun (deeltijd)werknemers oplossingen om kleine deeltijdbanen uit te breiden en vrouwen in substantiële banen te behouden. Hun praktische oplossingen en instrumenten, die voor veel meer organisaties relevant en bruikbaar zijn, werden op het symposium gepresenteerd in vier breakout-sessies.

Sessie 1 - Organiseren van urgentie: Zicht op de toekomst
Om tot een actief beleid te komen ten aanzien van het vergroten van deeltijdarbeid moeten alle betrokken partijen hiervan het belang en de urgentie inzien. In de huidige economische situatie zijn personeelstekorten voor veel organisaties nog niet aan de orde. In vrijwel alle sectoren zijn echter in de (nabije) toekomst tekorten op de arbeidsmarkt te verwachten, in zorg en onderwijs zijn deze nooit weggeweest.

Uit deze sessie met presentaties van Hetty Bolt van Zorggroep Oude en Nieuwe Land en Hans Wilmink van het Fioretti College blijkt dat er parallellen bestaan tussen beide organisaties en de sectoren onderwijs en zorg. In beide gevallen stellen medewerkers aan een structurele uitbreiding van het aantal uren forse voorwaarden op het gebied van werktijden, roosters en flexibiliteit. Werkgevers lopen bij het vergroten van deeltijdbanen tegen praktische bezwaren aan: afspraken in cao's en personeelsreglementen kunnen flexibiliteit in de weg zitten.

Wilmink en Bolt benadrukken dat elke organisatie zelf moet concretiseren op wat voor manieren het vergroten van deeltijdbanen werkgevers en werknemers ten goede komt. Oude en Nieuwe Land heeft om dit te bewerkstelligen een werkgroep opgericht die concrete, tastbare voorstellen aan de directie doet. Het Fioretti College heeft aan de hand van de eigen cijfers de conclusie getrokken dat er grote veranderingen op stapel staan: binnenkort gaat een significant deel van de mannelijke werknemers met een voltijdbaan met pensioen. Daar zullen vrouwelijke deeltijders voor in de plaats komen.

Sessie 2 - Personeelsbeleid: Dialoog en perspectief
Leidinggevenden moeten werknemers aanmoedigen bestaande deeltijdbanen uit te breiden en hen perspectief bieden binnen de organisatie. De dialoog over het aantal werkuren zou een vast onderdeel moeten worden in het functioneringsgesprek. Door interne opleiding en ontwikkeling kunnen werkgevers medewerkers in wie geïnvesteerd is behouden.

Lenke van der Jagt en Wilma Peters van de Rabobank hebben hier ervaring mee en stellen in deze sessie het personeelsbeleid van de bank ten voorbeeld. Tijd-en plaatsonafhankelijk werken, dat is de toekomst volgens de Rabobank. De medewerkers zijn daar waar en wanneer de klant hen nodig heeft.

Met het oog op de toekomstige arbeidskrapte is het voor zowel werkgever, werknemer als klant van belang om nu al zoveel mogelijk deeltijdcontracten te verhogen. Om dit voor elkaar te krijgen ontvangen alle managers van de Rabobank een gesprekshandleiding om met werknemers te praten over meer uren werken. Uitgangspunt is hierbij steeds de klantbehoefte, waardoor de klassieke tegenstelling tussen werkgever en werknemer op de achtergrond raakt, hetgeen de dialoog ten goede komt. De wensen van klant, werkgever en werknemer worden gecombineerd.

Sessie 3 - Organisatie van de arbeid: Werk anders organiseren
Door buiten de bestaande kaders te denken en werk anders te organiseren kunnen werkgevers voor werknemers mogelijkheden creëren om meer uren te werken. Bovendien kan door nieuwe taakcombinaties of het delen van taken met collega's het werk aantrekkelijker worden gemaakt, waarmee voorkomen wordt dat medewerkers de organisatie vroegtijdig verlaten.

Een goed voorbeeld hiervan heeft Irene van Haren van Amarant. Het is in de gehandicaptenzorg gebruikelijk dat cliënten op een bepaalde plek wonen en elke dag worden opgehaald om naar de dagbesteding te gaan. Door deze twee onderdelen uit elkaar te halen wordt het veel makkelijker om grotere deeltijdbanen te creëren, iets dat vooral de jongere medewerkers graag willen. De dagbesteding wordt bij de cliënten thuis ingevuld, waardoor de werknemers geen last meer hebben van piekuren en naast 24 uur op een vaste plek ook nog enkele uren per week flexibel inzetbaar zijn. Op managersniveau zijn dagbesteding en wonen al geïntegreerd, op termijn wil Amarant dit ook op lager niveau bewerkstelligen. Breed inzetbare werknemers die flexibel zijn in hun uren, dat is het doel.

Sessie 4 - Organisatie van de arbeid: Flexibel werken
Uit onderzoek van de Taskforce DeeltijdPlus blijkt 'flexibel werken' het nummer één antwoord te zijn van vrouwen in kleine deeltijdbanen als oplossing om meer uren te werken.

Annette Righolt vertelt in deze sessie over Het Nieuwe Werken van KPN. Alle werknemers mogen zelfroosteren en kiezen of ze thuis of op kantoor werken. De voordelen zijn groot: de reistijd neemt af, files worden minder, privé en werk zijn beter te combineren, het ziekteverzuim gaat omlaag en het werkt stress verlagend. Bovendien is uit onderzoek van KPN gebleken dat werknemers productiever zijn door Het Nieuwe Werken; mensen zijn meer geïnspireerd en gemotiveerd als ze zelf tijd en plaats mogen bepalen. Toch zijn er ook nadelen. Voor thuiswerken zijn veel faciliteiten nodig en persoonlijke aanwezigheid is bij sommige organisaties onmisbaar. Righolt merkt dan ook op dat het het meest effectief lijkt flexibel werken niet vast te leggen in de cao.

Afsluiting
Na de breakoutsessies ging dagvoorzitter Inge Diepman in gesprek met FNV-voorzitter Agnes Jongerius, MKB-voorzitter Loek Hermans en Pia Dijkstra. De dag werd afgesloten door sneldichteres Dominique Engers.

Lees het volledige verslag van het symposium
Lees het snelgedicht van Dominique Engers

Of bekijk de filmpjes:

• De inleiding van het symposium door dagvoorzitter Inge Diepman
• Het gesprek met staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken
• De presentatie van de ´facts & figures´ door Pia Dijkstra, voorzitter van de Taskforce DeeltijdPlus
• Het debat tussen Agnes Jongerius (FNV), Loek Hermans (MKB Nederland) en Pia Dijkstra

Op 30 maart presenteert de Taskforce DeeltijdPlus haar eindrapport.